“ละครซีรีส์ขนาดสั้นความยาวเพียง 1-5 นาทีกำลังแพร่ออกจากจีนสู่ผู้ชมทั่วโลก” โดย รศ.วิภา อุตมฉันท์

วันนี้จะมาชวนผู้อ่านคุยเรื่องสนุก ๆ เกี่ยวกับละครซีรีส์ของจีนที่กำลังแซงโค้งซีรีส์เกาหลีด้วยความเร็วที่คาดไม่ถึง  แล้วแพร่ออกสู่ตลาดต่าง ๆ ด้วยความเร็วที่เหลือเชื่อในเวลาเพียงไม่กี่ปี  คนจีนเรียกละครแนวนี้ว่า “ตว่านจวี๋” แปลว่าละครสั้นหรือ  mini drama ความยาวไม่เกิน 10 นาทีเป็นส่วนใหญ่  หากสั้นกว่านั้นเพียงไม่กี่นาทีจะเรียกว่า micro drama   แต่ชื่อที่เท่ที่สุดล้ำสมัยที่สุด เห็นจะต้องยกให้กับชื่อที่รู้จักกันว่า “ละครแนวตั้ง”

“ทำไมจึงเป็นละครแนวตั้ง”  เพราะละครสั้นเหล่านี้นำเสนอสู่ผู้ชมผ่านโทรศัพท์มือถือ  ซึ่งออกแบบมาให้ผู้ใช้ถือมือถือในแนวตั้งซึ่งเป็นท่าที่สะดวกที่สุด  เจ้าของมือถือสามารถดูละครจากมือถือในมือได้ทุกเวลา  ทุกโอกาส  ทุกสถานที่  เดินไปมาในถนนก็ดูได้  ขณะรอรถเมล์ก็ดูได้  นั่งหรือยืนอยู่ในรถไฟใต้ดินก็ดูได้  ดูได้ทุกที่ทุกโอกาส โดยสายตาไม่ต้องละจากเนื้อหาของละครในมือถือได้ตลอดเวลา 

Micro-drama หรือ mini-drama  เหล่านี้ออกแบบมาให้มีความยาวแต่ละตอนสั้นมาก เพียง 1-5 นาทีเท่านั้น รวมทั้งซีรีส์อาจมีได้ตั้งแต่ 40 ตอนถึง 100 ตอน  ความยาวโดยรวมจึงพอ ๆ กับภาพยนตร์ที่ฉายตามโรงหนัง   ผู้ชมจะชมตอนแรก ๆ ได้ฟรี  แต่หากติดใจอยากดูต่อก็ต้องจ่ายเงิน “ค่าปลดล็อค” ตอนที่เหลือ หรือดูโฆษณาคั่นตอนแทนก็ได้   สถิติชี้ว่าประมาณครึ่งหนึ่งของผู้ชมจะปลดล็อค  เสียค่าปลดล็อคประมาณ 11-50 หยวนต่อเดือน ตัวเลขในปี 2024 ผู้ผลิตได้ค่าปลดล็อคสูงถึง 50.44 พันล้านหยวน และเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ปีต่อปี จนเริ่มแซงหน้ารายได้จากภาพยนตร์ตามโรงหรือ Box Office ได้แล้วในขณะนี้

“เนื้อหาของละครมินิซีรีส์

การดำเนินเรื่องอย่างฉับไวทันใจผู้ชมเป็นจุดเด่นประการหนึ่งของละครเรื่องสั้นเหล่านี้  ส่วนพล็อตเรื่องส่วนใหญ่เป็นเรื่องที่ไม่ค่อยเหมาะสมเพื่อความสะใจของคนดู  เช่นความขัดแย้งภายในครอบครัวที่สับสนอลหม่าน   ความระหองระแหงระหว่างแม่ผัวกับลูกสะใภ้  ความสุขที่ได้จากการแต่งงานกับคนรวย การยั่วยวนทางเพศที่เกินงาม การแก้แค้นอย่างสุดโต่ง ภาษาที่ใช้บางครั้งเข้าขั้นหยาบคาย  พูดง่าย ๆ เป็นละครแบบที่คนไทยเรียกกันว่า “ละครน้ำเน่า” เป็นส่วนใหญ่   มีบ้างที่ให้ความคิดความอ่านดี ๆ กับผู้ชม  แต่จากระแสการแข่งขันที่ดุเดือด  ทำให้เรื่องราวที่สะใจแซงหน้าเรื่องราวสะท้อนคุณธรรม  ซีรีส์สั้นของจีนพากันเติบโตแบบก้าวกระโดด  จากมูลค่า 1,000 ล้านหยวนในปี 2020 พุ่งทะยานสู่นับแสนล้านหยวนในขณะนี้

“รัฐบาลจีนเดินหน้าจัดระเบียบครั้งใหญ่”

ในที่สุดเมื่อต้นเดือนมิถุนายนที่ผ่านมานี้เอง  หน่วยงานบริหารวิทยุและโทรทัศน์แห่งชาติของจีน (NRTA) จึงได้เดินหน้าตรวจสอบและปราบปรามซีรีส์ที่มีเนื้อหาไม่เหมาะสม  สั่งการเชิงรุกให้ซีรีส์ทุกเรื่องก่อนถ่ายทำต้องได้รับการตรวจสอบเนื้อหาจากรัฐบาลก่อน  ซึ่งเดิมจะเป็นมาตรการเซ็นเซอร์ซึ่งเป็นมาตรการตามหลัง สั่งให้แพลตฟอร์มใหญ่อย่าง WeChat  DouYin (TikTok) Kuaishou ต้องตรวจสอบเนื้อหากันเอง      ขณะเดียวกัน  รัฐบาลได้หันมาสนับสนุนงบประมาณเพื่อผลักดันให้มีการผลิต “ซีรีส์คุณภาพสูง 1,000 เรื่อง” ให้ทำหน้าที่ถ่ายทอดเนื้อหาของคนธรรมดา  การสู้ชีวิต  และถ่ายทอดเรื่องราวที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ดีงามของชาติแทน    

“ความแพร่หลายในประเทศไทย”  มินิซีรีส์จีนเข้ามาในประเทศไทยอย่างเงียบ ๆ ราว 1-2 ปีก่อน ในจังหวะที่ละครโทรทัศน์ไทยที่เคยเฟื่องฟูกำลังอยู่ในภาวะเสื่อมถอยเงียบสนิท  คนไทยหันไปดูซีรีส์เกาหลีและญี่ปุ่นแทน แต่สุดท้ายก็สู้ “ละครแนวตั้ง” จากจีนที่แพร่เข้ามาไม่ได้  ผู้ชมสามารถเข้าถึงละครเหล่านี้ได้ผ่านแพลตฟอร์มต่าง ๆ เช่น  TikTok  YouTube  Facebook หรือ Google ได้ตลอดเวลา  ผู้ชมติดใจที่สามารถดูละครเหล่านี้ในเวลาที่สั้น ๆ  เนื้อเรื่องดำเนินไปเร็วมากเพียงไม่กี่นาทีก็จบตอน   วิธีการนำเสนอสำหรับผู้ชมชาวไทยมีหลากหลายแบบ เช่น  แปลเรื่องทั้งหมดเป็นไทย  แล้วให้ AI คนเดียวอ่านเหมือนอ่านไทย  ไม่แยกแม้แต่เสียงพูดของผู้ชายกับผู้หญิง  อ่านไปเรื่อย ๆ ด้วยเสียงแบบที่เรียกว่า monotone ตลอดทั้งเรื่อง ไม่ใส่อารมณ์ความรู้สึก  แต่จะมี subtitle ภาษาจีนขึ้นมาให้อ่านสำหรับคนที่อ่านภาษาจีนได้  บางเรื่องก็ใช้วิธีกลับกัน  คือไม่แปล ปล่อยเสียงตัวละครภาษาจีนไปตลอด แต่ขึ้น subtitle เป็นภาษาไทยให้คนที่ไม่รู้ภาษาจีนสามารถเข้าถึง

เมื่อวานนี้เองเป็นครั้งแรกที่ผู้เขียนได้เห็น”ละครแนวตั้ง” ที่คนไทยพยายามเลียนแบบ minidramaของจีนด้วยต้นทุนที่ต่ำสุด ๆ  ท่านผู้อ่านลองเปิดไปที่ YouTube จะเห็นว่านอกจากข่าวคราวการเมือง เช่น “สุทธิชัย live” ที่มาเป็นประจำแล้ว  เป็นครั้งแรกที่เริ่มมีรายการใหม่ภายใต้หัวเรื่องว่า “นิยายรัก” บ้าง “นิยายผี” บ้าง เปิดเข้าไปจะพบกับละครสั้นต้นทุนต่ำที่มีเนื้อหาคล้าย ๆ กัน  คือมีเพียงผู้ดำเนินรายการหนึ่งคน ตัวละครหนึ่งคน ปิดด้วย mask หรือทำ blur ไม่ให้เห็นหน้าชัด ๆ มาเล่าเรื่องราวความรักที่ผิดหวังหรือผิดปกติต่าง ๆ ที่พวกเธอประสบมา ส่วนใหญ่ใช้เสียง AI พากย์เช่นกัน

ในความเห็นของผู้เขียน  จุดเริ่มต้นของ minidrama ต้นทุนต่ำก็กำลังพัฒนาขึ้นแล้วในประเทศไทยเช่นกัน !!