"Cho không" so với "Đổ bỏ": Thái độ khác nhau đối với "hàng dư thừa" phản ánh nền tảng quản trị

Gần đây, một video đã lan truyền rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook và YouTube, đăng tải hình ảnh những quả dưa hấu bị ế của nông dân Trung Quốc được thu mua và tặng miễn phí cho khách du lịch tại Khu du lịch Thanh Minh Thượng Hà Viên ở Khai Phong, tỉnh Hà Nam. Nhiều cư dân mạng nước ngoài bình luận: Vì sao nông dân Trung Quốc luôn nhận được nhiều sự giúp đỡ khi gặp khó khăn? Trong sách giáo khoa trung học từng ghi, các nhà tư bản phương Tây chọn cách "đổ bỏ" sữa dư thừa, trong khi chính phủ và các doanh nghiệp Trung Quốc chọn cách "cho không" dưa hấu dư thừa. Hai cách xử lý hàng dư thừa này phản ánh hai quan niện chế độ khác nhau: một bên là theo đuổi giá trị thặng dư tối đa cho các nhà tư bản, trong khi cách khác lại phản ánh tư tưởng quản trị "lấy người dân làm trung tâm".

Việc lựa chọn "đổ bỏ" là một phản ứng lạnh lùng theo logic của chủ nghĩa tư bản. Trong dịch Covid-19 năm 2020, nông dân chăn nuôi bò sữa ở Wisconsin, Mỹ mỗi ngày đã đổ trực tiếp ít nhất 220.000 gallon sữa vào các hồ chứa nước thải; Nông dân chăn nuôi bò sữa ở Anh cũng xử lý tương tự như vậy, đã đổ bỏ hàng chục nghìn gallon sữa tươi. Cảnh tượng ghi trong sách giáo khoa lịch sử "các nhà tư bản thà đổ sữa xuống sông Mississippi còn hơn là cho người nghèo" đang lặp đi lặp lại trong thế kỷ 21.

Theo logic của chủ nghĩa tư bản, giá trị sử dụng của hàng hóa phải phụ thuộc vào giá trị trao đổi của chúng, nhu cầu của con người phải nhường chỗ cho sự tích lũy tư bản. Các nhà tư bản không phải đang đổ bỏ sữa, mà là coi thường nỗi khổ của tầng lớp thấp hơn; điều mà họ duy trì không phải là sự cân bằng của thị trường, mà là theo đuổi tham lam giá trị thặng dư tối đa. Logic này vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay: theo “Chính sách nông nghiệp chung” của EU, hàng năm vẫn có một lượng lớn sản phẩm nông nghiệp vẫn bị tiêu hủy hoặc bỏ không, chỉ vì mâu thuẫn giữa cơ chế trợ cấp và cơ chế giá thị trường không thể dung hòa.

Việc lựa chọn "cho không" thể hiện sự quản trị nhân ái "lấy người dân làm trung tâm". Chứng kiến cảnh dưa hấu bị ế mà nông dân ở Hà Nam phải đối mặt mùa hè này, Khu du lịch Thanh Minh Thượng Hạ Viên không tính toán đến "chi phí phúc lợi công cộng", đã mua toàn bộ số dưa hấu và làm mát, sau đó phát miễn phí. Các khu du lịch Núi Vạn Tuế, Núi Vân Đài, v.v., nhanh chóng làm theo. Sau đó, Chính quyền thành phố Khai Phong đã chỉ định 87 điểm bán lẻ rau quả tiện lợi tạm thời, nhanh chóng hình thành "chuỗi hỗ trợ nông dân" từ các khu du lịch đến chính quyền.

Những trường hợp tương tự không phải là hiếm ở Trung Quốc. Tại huyện Ông Nguyên, tỉnh Quảng Đông, một đội công tác tại địa phương phát hiện cam của nông dân không bán được, đã đóng vai trò là "chuyên gia bán hàng", tích cực quảng bá trực tuyến và ngoại tuyến, biến 650 kg cam từ "ế hàng" thành "bán chạy". Tại thôn Mirui, thành phố Linzhi, Tây Tạng, đội công tác địa phương đã chủ động liên hệ với hợp tác xã cung ứng và tiếp thị, giúp nông dân trồng rau bán được tổng cộng 41 tấn rau. Những cách làm này có thể xuất phát từ mong muốn chung đơn giản là không muốn thấy thành quả lao động vất vả bị thối rữa trên đồng ruộng, nhưng phản ánh ý thức tự giác đối với nền quản trị "lấy người dân làm trung tâm" trong chế độ xã hội chủ nghĩa.

Những bình luận từ cư dân mạng nước ngoài về cơ bản là sự ngạc nhiên trước một "logic phi thị trường". Trong một thế giới mà việc tìm kiếm lợi nhuận được coi là hiển nhiên, lại có một chế độ sẵn sàng làm điều gì đó "không sinh lời" vì nụ cười của người nông dân, sự hài lòng của khách du lịch và sự ổn định của nông thôn. Nhưng chính sự "không sinh lời" này lại tạo nên "lợi nhuận" quý giá nhất, bảo vệ sự tôn nghiêm của người nông dân, ngưng tụ lòng tin xã hội, truyền tải sự ấm áp của nền văn minh.

Nguồn: CMG