Thực tiễn bảo vệ môi trường sinh thái của Trung Quốc thúc đẩy mạnh mẽ việc cùng chung tay xây dựng một thế giới sạch đẹp

Ngày 22/4/2026, Ngày Trái Đất lần thứ 57 với chủ đề “Sức mạnh của chúng ta, Hành tinh của chúng ta” nhấn mạnh tương lai của Trái Đất không phải là vấn đề vĩ mô xa rời thực tiễn, mà phụ thuộc trực tiếp vào hành vi của mỗi cá nhân; mức độ trách nhiệm và hành động của con người sẽ quyết định chất lượng và triển vọng phát triển bền vững của hành tinh. Với góc nhìn của một học giả nghiên cứu Việt Nam, tôi nhận thấy trong bối cảnh quản trị môi trường toàn cầu nhiều thách thức, những thành tựu của Trung Quốc không chỉ nâng cao chất lượng sống trong nước mà còn tiếp thêm động lực mạnh mẽ cho việc cùng chung tay xây dựng một thế giới sạch đẹp.

Những năm gần đây, Trung Quốc đã đạt được những thành tựu to lớn, đáng được cả thế giới ghi nhận trong xây dựng văn minh sinh thái. Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hết sức coi trọng công tác bảo vệ môi trường sinh thái, xem đó là kế sách căn bản liên quan đến sự phát triển bền vững của Trung Quốc trong tương lai. Từ sau Đại hội XVIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc đến nay, Trung Quốc đã triển khai một loạt công việc mang tính đột phá, công tác xây dựng văn minh sinh thái đã có những thay đổi mang tính bước ngoặt, toàn diện và lịch sử. Về cải thiện chất lượng môi trường, năm 2025, nồng độ PM2.5 trung bình trên toàn quốc đã giảm xuống còn 28 microgam/mét khối, giảm 20% trong 5 năm, tỷ lệ ngày có chất lượng không khí tốt đạt 89,3%, cao nhất kể từ khi có giám sát. Tỷ lệ mặt cắt chất lượng nước bề mặt đạt loại I-III trên toàn quốc là 91,4%, chất lượng nước toàn tuyến sông Dương Tử, sông Hoàng Hà duy trì ở mức loại II trong nhiều năm liên tiếp. Về bảo vệ sinh thái, tỷ lệ che phủ rừng của Trung Quốc đã nâng lên trên 25%, trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng tài nguyên rừng nhanh nhất và nhiều nhất toàn cầu, xây dựng hệ thống năng lượng tái tạo lớn nhất và phát triển nhanh nhất thế giới. Về chuyển đổi xanh, Trung Quốc đã duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 6%/năm với mức tăng tiêu thụ năng lượng bình quân chỉ 3%/năm, công suất lắp đặt năng lượng tái tạo đạt 2,34 tỷ kW, chiếm 60,1% tổng công suất lắp đặt điện năng toàn quốc. Những thành tựu thiết thực này là đóng góp quan trọng của Trung Quốc với tư cách là một nước lớn có trách nhiệm đối với quản trị môi trường toàn cầu.

Trung Quốc không chỉ đạt được những thành tựu xuất sắc trong xây dựng văn minh sinh thái ở trong nước mà còn tích cực tham gia quản trị môi trường toàn cầu với trách nhiệm của một nước lớn. Trung Quốc kiên định thực hiện cam kết “hai mục tiêu carbon” (carbon đỉnh và trung hòa carbon), hoàn thiện hệ thống kiểm soát kép về tổng lượng và cường độ phát thải carbon, thúc đẩy vững chắc công tác đạt đỉnh carbon và trung hòa carbon. Trung Quốc thúc đẩy việc đạt được Thỏa thuận Paris, tổ chức thành công Hội nghị các bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học lần thứ 15, thúc đẩy đạt được “Khung đa dạng sinh học Côn Minh – Montreal” mang tính bước ngoặt. Trung Quốc đẩy mạnh hợp tác Nam – Nam về biến đổi khí hậu và xây dựng “Vành đai và Con đường” xanh, thực hiện bước chuyển biến quan trọng từ người tham gia sang người dẫn dắt trong quản trị môi trường toàn cầu. “Non xanh nước biếc chính là núi vàng núi bạc” do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất không chỉ cung cấp phương hướng căn bản cho công tác bảo vệ môi trường sinh thái Trung Quốc mà còn đóng góp trí tuệ quý báu cho phát triển bền vững toàn cầu.

Là nước láng giềng hữu nghị gần gũi, Việt Nam cũng rất coi trọng công tác bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững. Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt một số thành tựu quan trọng trong công tác bảo vệ môi trường, Việt Nam hiện đứng hạng 54/165 quốc gia về chỉ số phát triển bền vững, trở thành điểm sáng trong khu vực. Ngoài ra, khung pháp lý về bảo vệ môi trường không ngừng được hoàn thiện, chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động quản lý, tỷ lệ chất thải rắn đô thị được thu gom xử lý tăng cao, đạt trung bình khoảng 85,5%. Song song với xử lý ô nhiễm, Việt Nam đã hình thành mạng lưới quan trắc và giám sát môi trường hiện đại: 135 trạm quan trắc không khí và 145 trạm nước mặt quốc gia; hơn 2000 trạm tự động của doanh nghiệp và địa phương kết nối vào cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia, cho phép giám sát liên tục. Hệ thống này được vận hành qua nền tảng số hóa đồng bộ, giúp nhà quản lý có thể theo dõi chất lượng môi trường 24/7, dự báo rủi ro ô nhiễm, hỗ trợ ra quyết định chính sách tức thời… Các chỉ số về bảo vệ môi trường đã đóng góp quan trọng đưa chỉ số phát triển bền vững của Việt Nam lên vị thế hàng đầu ở khu vực. Do đó, tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đã đề ra các mục tiêu chính trong lĩnh vực môi trường giai đoạn 2026-2030 một cách rõ ràng và có các chỉ số cụ thể như: duy trì tỷ lệ che phủ rừng ở mức 42%, tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải lưu vực đạt 65%-70%, giảm phát thải khí nhà kính từ 8% đến 9% v.v... Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn kiên định lập trường không hy sinh môi trường để đánh đổi tăng trưởng kinh tế trước mắt, cho rằng bảo vệ môi trường từng bước trở thành nền tảng hỗ trợ cho sự phát triển bền vững của giai đoạn tiếp theo. Điều này thể hiện đầy đủ thái độ có trách nhiệm đối với lợi ích lâu dài của đất nước và các thế hệ mai sau. Hiện nay, thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, đẩy nhanh chuyển đổi carbon thấp đã trở thành định hướng chiến lược xuyên suốt toàn bộ quá trình phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.

Điều đáng mừng là hợp tác thực chất giữa Việt Nam và Trung Quốc trong lĩnh vực bảo vệ môi trường sinh thái đang không ngừng được đi vào chiều sâu. Tháng 3 năm 2026, tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước cửa sông Bắc Luân thuộc thành phố Đông Hưng, Quảng Tây, Trung Quốc, gần 100 tình nguyện viên thanh niên Trung Quốc và Việt Nam đã cùng trồng 350 cây đước, thu gom hơn 70 kg rác bãi triều, chung tay bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn. Nhân dịp “Ngày Nước thế giới”, Sở Thủy lợi Quảng Tây (Trung Quốc) đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang (Việt Nam) đã tổ chức hoạt động chủ đề, đạt được nhiều đồng thuận hợp tác trong các lĩnh vực như quản lý nguồn nước xuyên biên giới, phòng chống thiên tai thủy văn, khoa học công nghệ thủy lợi và đào tạo nhân lực. Những hoạt động thực tiễn sinh động này chứng minh đầy đủ rằng, trước những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, chỉ có các quốc gia chung tay hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau mới có thể đạt được sự cùng thắng.

Trái Đất là ngôi nhà chung duy nhất của nhân loại. Những thành tựu của Trung Quốc trong bảo vệ môi trường đã củng cố niềm tin vào nỗ lực chung vì một thế giới xanh – sạch – đẹp. Trong tương lai, Việt Nam và Trung Quốc còn nhiều dư địa hợp tác để thúc đẩy văn minh sinh thái. Nhân Ngày Trái Đất 2026, mỗi cá nhân hãy bắt đầu từ hành động nhỏ, chung tay bảo vệ hành tinh, bởi khi chúng ta đoàn kết, tương lai Trái Đất sẽ bền vững hơn.

Tác giả: Tác giả: TS. Ôn Nguyễn Việt Dũng, nghiên cứu viên Trung tâm nghiên cứu Trung Quốc, viện nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Nguồn: CMG