Nở rộ cơ hội việc làm tiếng Trung ở Việt Nam

Không kể hơn 1 tỷ người bản xứ, hiện nay trên thế giới có hơn 200 triệu người nước ngoài đang học tập và sử dụng tiếng Trung. Có người bắt đầu học tiếng Trung vì một bài hát, một bộ phim, vì ước mơ du học Trung Quốc... Còn tại Việt Nam, quốc gia có tốc độ phát triển hàng đầu khu vực Đông Nam Á, nhiều người đang nỗ lực học tiếng Trung vì muốn nắm bắt cơ hội ngay trước mắt, mở rộng thêm cánh cửa cho tương lai của chính mình.

Buổi sáng mùa đông ở Hải Phòng, một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp lớn nhất miền Bắc Việt Nam, anh Trần Hồ Hoàng Vũ (26 tuổi) hăng hái vào ca trực tại công ty sản xuất bao bì Trung Quốc. Như thường lệ, công việc của anh hôm nay là cân đo các đơn hàng xuất đi và bàn giao cho các bộ phận khác. Thi thoảng giữa quá trình làm việc, Vũ dùng tiếng Trung trao đổi với quản lý người Trung Quốc. Hai bên nhanh chóng đạt được thống nhất, như đã rất quen thuộc với cách làm việc của nhau.

Sáu tháng trước, chàng thanh niên quê Buôn Mê Thuột thành công ứng tuyển vào vị trí yêu cầu cả chuyên môn kỹ thuật và năng lực tiếng Trung. Mang theo nhiệt huyết của tuổi trẻ, Vũ lần đầu rời mảnh đất Tây Nguyên ra miền Bắc, thử sức ở môi trường lao động có yếu tố nước ngoài.

Ở thời điểm nộp hồ sơ vào công ty, Vũ chỉ mới học tiếng Trung được khoảng một năm, chủ yếu là tự học bằng tài liệu miễn phí trên mạng và tham gia một vài khoá học buổi tối.

“Tôi không ngờ việc học tiếng Trung lại giúp ích lớn như vậy. Công việc hiện nay giúp tôi có thu nhập tốt hơn trước khoảng 30-40%,” Vũ phấn khởi nói.

Một lớp học buổi tối tại Trung tâm Tiếng Trung Toàn Diện (Hải Phòng, Việt Nam)

Vũ nhớ lại khoảng thời gian hai tháng đầu còn nhiều áp lực vì chưa hiểu được các đồng nghiệp người Trung nói gì, nhưng từ tháng thứ ba, anh đã nắm được cơ bản yêu cầu công việc và các thuật ngữ chuyên ngành liên quan.  Giao tiếp dần trở nên hiệu quả hơn, đến nay, Vũ đã có thể trao đổi 70% nội dung công việc bằng tiếng Trung, phần còn lại anh nhờ trợ giúp từ các công cụ dịch hoặc đồng nghiệp nhiều kinh nghiệm.

Mỗi ngày sau giờ tan làm, Vũ đều tranh thủ lên mạng vào buổi tối để mở rộng vốn từ tiếng Trung và luyện khả năng nghe - nói. Anh muốn nhanh chóng thành thạo giao tiếp để chủ động hoàn toàn trong công việc.

Trong lúc đó ở thủ đô Hà Nội, giữa toà nhà văn phòng còn nhiều tầng sáng đèn, chị Đặng Thiên Thư (34 tuổi), nhân viên kinh doanh của một công ty điện tử, đang cùng các đồng nghiệp lên lớp học tiếng Trung. Phòng họp ban ngày của công ty trở thành lớp học buổi tối của gần 20 nhân sự tuổi từ 25-40. Từ ba tháng nay, công ty đã mời giáo viên về dạy cho nhân viên, với chương trình học tập trung vào kỹ năng giao tiếp, tiếng Trung thương mại.

Một lớp học tiếng Trung dành cho các nhân viên văn phòng (Ảnh: THANHMAIHSK)

Ngoài học tiếng Trung ở công ty, chị Thư còn tự học trên mạng. Chị cảm thấy trong thời buổi ngày nay, tiếng Anh là không đủ để mở rộng cơ hội nghề nghiệp, thêm vào đó công ty cũng khuyến khích học nên chị đã có động lực bắt đầu.

Nữ nhân viên văn phòng cho biết, hiện nay, công ty chị đã có một số khách hàng Trung Quốc - họ thích giao tiếp, trao đổi công việc bằng tiếng Trung, nhưng vì năng lực của các nhân viên có hạn nên thường phải dùng ứng dụng dịch thuật sang tiếng Anh hoặc tiếng Việt. Bên cạnh đó, dù bản thân công ty là một doanh nghiệp đa quốc gia, có chi nhánh ở Trung Quốc, nhưng các doanh nghiệp Trung Quốc ở Việt Nam sẽ có xu hướng chọn chi nhánh Việt Nam để hợp tác, ký kết hợp đồng thay vì làm việc với chi nhánh tại Trung Quốc vì sẽ thuận tiện để gặp gỡ, trao đổi hơn. 

“Nếu thành thạo tiếng Trung, tôi sẽ có thể tiếp cận được nhiều khách hàng tiềm năng là các công ty Trung Quốc, có thể thăng tiến trong chính công việc hiện tại của tôi do có thể tăng doanh thu từ mảng khách hàng Trung Quốc. Trong tương lai xa hơn, tôi sẽ mở rộng cơ hội tìm việc tại các công ty Trung Quốc hoặc công ty có đối tác Trung Quốc,” chị nói.

Thời gian gần đây, thị trường lao động Việt Nam ghi nhận rất nhiều trường hợp như anh Vũ, chị Thư. Họ không xuất thân từ các chương trình đào tạo tiếng Trung ngay từ đầu, mà rẽ hướng sang học thêm ngôn ngữ này vì nhận thấy cơ hội việc làm liên quan đến tiếng Trung đang nở rộ.

Một báo cáo về thị trường lao động của nền tảng tuyển dụng trực tuyến Joboko chỉ ra, số lượng việc làm tiếng Trung tại Việt Nam năm 2025 đã tăng tới 49%, trong khi mức tăng ở các công việc đòi hỏi ngoại ngữ khác như tiếng Nhật, tiếng Hàn chỉ là khoảng 20%. Ở hầu hết các nhóm ngành sản xuất, kỹ thuật và kinh doanh, mức lương của ứng viên biết tiếng Trung cao hơn 10–40% so với các vị trí tương đương không yêu cầu ngoại ngữ.

Ông Vi Tự Hải, người đã có nhiều năm đảm nhiệm vị trí giám đốc hành chính - nhân sự tại các công ty Trung Quốc ở Việt Nam, cho biết các con số trong báo cáo phản ánh tương đối sát tình hình thực tế. Số lượng doanh nghiệp có vốn đầu tư Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam đã tăng lên trong những năm gần đây, dẫn đến nhu cầu về nhân lực Việt Nam biết tiếng Trung cũng tăng lên, đặc biệt là nhân viên văn phòng, quản lý cấp cơ sở và nhân viên kỹ thuật.

“Đối cao đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư Trung Quốc, chi phí cử nhân viên Trung Quốc ra nước ngoài tương đối cao. Vì vậy, họ sẽ ưu tiên tuyển dụng nhân lực bản địa biết tiếng Trung,” ông Hải cho biết.

Tương tự như Việt Nam, một số quốc gia Đông Nam Á khác cũng chứng kiến sự gia tăng nhu cầu về nhân lực nói tiếng Trung Quốc. Tuy nhiên, Việt Nam có lợi thế đáng kể trong việc thu hút đầu tư nước ngoài nhờ các chính sách đầu tư nước ngoài đa dạng và vị trí địa lý thuận lợi, khiến xu hướng này thể hiện rõ nét nhất ở Việt Nam.

Ông Hải chia sẻ, công ty luôn có nhu cầu cao về nhân sự biết tiếng Trung, đặc biệt là trong hai năm gần đây khi công ty mở rộng và triển khai các dự án mới. Điều này dẫn đến nhu cầu tăng đáng kể đối với nhân viên văn phòng, quản lý cấp cơ sở và nhân viên kỹ thuật người Việt Nam biết tiếng Trung.

Nhà tuyển dụng Trung Quốc đánh giá, nhân viên Việt Nam thông minh và nhanh nhẹn, dễ dàng tiếp thu những điều mới, đặc biệt là tiếng Trung. Nhiều nhân viên Việt Nam có thể giao tiếp trôi chảy bằng tiếng Việt chỉ sau vài tháng học tập. Điều này là nhờ sự giao lưu văn hóa giữa Trung Quốc và Việt Nam, cũng như mối liên hệ lịch sử giữa hai ngôn ngữ.

Để ghi nhận và khuyến khích các nhân viên Việt Nam học tập, nâng cao trình độ tiếng Trung, nhiều công ty đã thiết lập một cơ cấu lương cạnh tranh, trong đó bao gồm cả phụ cấp ngôn ngữ. Công ty hợp tác với các trung tâm bên ngoài để cung cấp các khoá học tiếng Trung thường xuyên, động viên nhân viên tự học thêm trực tuyến và bên ngoài. Khi đáp ứng được các tiêu chuẩn và yêu cầu nhất định, họ có thể được thăng chức, tăng lương, cũng như được hoàn trả chi phí học tập.

Trả lời phỏng vấn Đài Phát thanh Truyền hình Trung ương Trung Quốc, bà Nguyễn Thị Nguyệt Anh - đại diện Navigos Search, thương hiệu tuyển dụng cấp trung và cấp cao tại Việt Nam, cho biết nhu cầu tuyển dụng nhân sự tiếng Trung trong nước tiếp tục duy trì ở mức cao và đang trở thành một xu hướng mang tính cấu trúc của thị trường lao động, thay vì chỉ là hiện tượng ngắn hạn. Xu hướng này đặc biệt rõ nét ở nhóm nhân sự có kinh nghiệm.

“Nhu cầu này không chỉ đến từ các doanh nghiệp Trung Quốc, mà còn từ các doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp FDI khác tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, cung cấp dịch vụ logistics, kỹ thuật và thương mại cho khối doanh nghiệp Trung Quốc. Điều này cho thấy một hệ sinh thái sản xuất - kinh doanh có tính liên kết cao đang hình thành, trong đó nhân sự song ngữ, có kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn, đóng vai trò then chốt trong hiệu quả vận hành và quản trị,” bà Nguyệt Anh nhấn mạnh.

Về phân bố địa lý, các trung tâm công nghiệp trọng điểm tại miền Bắc như Bắc Ninh, Hải Phòng, Thái Nguyên hiện đang thu hút phần lớn lực lượng lao động sử dụng tiếng Trung. Đây là những địa phương hội tụ nhiều lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng khu công nghiệp, logistics, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và chính sách thu hút đầu tư tương đối ổn định.

“Từ góc độ thị trường lao động, khi các khu vực này dần đạt đến ngưỡng cân bằng cung - cầu, dự báo các doanh nghiệp sẽ từng bước mở rộng sang những địa phương mới, nơi chi phí nhân công và mặt bằng sản xuất còn cạnh tranh. Điều này sẽ tạo ra làn sóng dịch chuyển lao động tiếp theo trong trung và dài hạn,” bà Nguyệt Anh cho biết.

Một cơ sở sản xuất của công ty Trung Quốc ở Bắc Ninh (Việt Nam)

Cũng theo đại diện Navigos, xu hướng tuyển dụng lao động nhân sự tiếng Trung sẽ tạo ra một số tác động tích cực với thị trường Việt Nam.

“Thứ nhất, xu hướng này tạo động lực để lực lượng lao động trong nước nâng cao năng lực toàn diện, kết hợp giữa chuyên môn, ngoại ngữ và kinh nghiệm thực tiễn. Các doanh nghiệp Trung Quốc vốn được biết đến với quy mô sản xuất lớn, tốc độ triển khai nhanh và khả năng ứng dụng công nghệ hiệu quả, là môi trường giúp lao động Việt Nam học hỏi và tích lũy kinh nghiệm quản trị - vận hành,” bà Nguyệt Anh nói.

Thứ hai, khi mặt bằng lương của nhân sự tiếng Trung được nâng lên, các doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự sử dụng những ngoại ngữ khác cũng sẽ phải cân nhắc chính sách đãi ngộ cạnh tranh hơn để thu hút và giữ chân nhân tài. Điều này góp phần cải thiện mặt bằng thu nhập chung của thị trường lao động.

Thứ ba, thay vì tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh, xu hướng tuyển dụng hiện nay đang thúc đẩy sự dịch chuyển lao động về các khu vực trọng điểm ngành công nghiệp. Về dài hạn, đây là yếu tố tích cực cho phát triển kinh tế vùng và phân bổ nguồn nhân lực một cách bền vững hơn, đại diện Navigos phân tích.

Như vậy, năng lực tiếng Trung đang dần trở thành một lợi thế cạnh tranh rõ rệt, không chỉ giúp người lao động Việt Nam cải thiện thu nhập mà còn mở rộng đáng kể phạm vi lựa chọn nghề nghiệp cũng như cơ hội rèn luyện bản thân.

Trở lại với Trần Hồ Hoàng Vũ, anh cho biết thời gian làm việc tại công ty Trung Quốc chưa lâu, nhưng bản thân đã học tập được rất nhiều từ cách tư duy, xử lý công việc của các đồng nghiệp. Mối quan hệ tốt với những người bạn nói tiếng Trung cũng mở ra cho Vũ rất nhiều cơ hội trong công việc và cuộc sống.

Chàng trai quê Tây Nguyên dự định sẽ tiếp tục nâng cao khả năng tiếng Trung và cố gắng trải nghiệm nhiều vị trí nhất có thể để học hỏi, tích luỹ thêm kinh nghiệm. Anh nhận ra giờ mình đã có thể tìm kiếm các cơ hội việc làm ở rất nhiều địa phương trên cả nước – giống như ước mơ mà anh hằng ấp ủ.

“Tôi nghĩ cơ hội sẽ đến với mình nếu chuẩn bị tốt. Khi đó, tôi có quyền quyết định mình sẽ đi về đâu, sống cuộc sống như thế nào,” Vũ nói, đầy tự tin.

Nguồn: CMG