Chuyên gia Việt Nam: “CAFTA 3.0 là thông điệp mạnh mẽ về thương mại tự do, hợp tác, cởi mở”

Ngày 28/10/2025 vừa qua, trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Malaysia, Trung Quốc và ASEAN đã chính thức ký kết Nghị định thư nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc-ASEAN (CAFTA) và được gọi là“CAFTA 3.0”. Theo chuyên gia kinh tế, PGS. TS. Lưu Ngọc Trịnh, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), phiên bản nâng cấp của Hiệp định CAFTA 3.0 đã khẳng định rõ tầm nhìn và cam kết của ASEAN và Trung Quốc về thương mại tự do và hợp tác cởi mở trong khu vực.

Chuyên gia Việt Nam đánh giá, CAFTA 3.0 đã giải quyết được những hạn chế và vướng mắc giữa hai bên (Trung Quốc và ASEAN) có liên quan đến những nội dung trong CAFTA phiên bản cũ, đồng thời, những nội dung sửa đổi bao trùm kỳ vọng sẽ mở ra kỷ nguyên hợp tác mới giữa ASEAN và Trung Quốc, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, an toàn và linh hoạt hơn cho doanh nghiệp trong bối cảnh thế giới, khu vực nhiều biến động cả về kinh tế, khoa học công nghệ, và địa chính trị.  

Chuyên gia kinh tế, PGS. TS. Lưu Ngọc Trịnh, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)

“CAFTA 3.0 là bước nâng cấp quan trọng của CAFTA, tập trung vào kinh tế số, kinh tế xanh và kết nối chuỗi cung ứng. Việc nâng cấp Hiệp định được kỳ vọng tạo nền tảng thúc đẩy hội nhập và liên kết sâu rộng về kinh tế, thương mại, đầu tư chất lượng cao và kết nối chuỗi công nghiệp, cung ứng khu vực, nhằm/và tăng khả năng chống chịu kinh tế chung của cả khu vực trong bối cảnh thế giới và khu vực nhiều biến động,” PGS. TS. Lưu Ngọc Trịnh cho hay. 

Việc nâng cấp này dựa trên mối quan hệ hợp tác kinh tế và thương mại chặt chẽ giữa Trung Quốc và ASEAN đã phát triển trong hơn hai thập kỷ. Cụ thể, kim ngạch thương mại song phương tăng vọt từ 160 tỷ USD năm 2006 lên gần 1 nghìn tỷ USD năm 2024, đưa ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc. Thương mại dịch vụ cũng tăng trưởng nhanh chóng, từ khoảng 19 tỷ USD năm 2007 lên hơn 89 tỷ USD vào năm 2023, nhờ vào các dịch vụ kỹ thuật số và chuyên nghiệp. Các mối liên kết đầu tư cũng được củng cố. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Trung Quốc vào ASEAN đạt 17,6 tỷ USD vào năm 2023 (chiếm 7,5% tổng FDI vào ASEAN), củng cố vị thế nhà đầu tư hàng đầu của Trung Quốc. Với Việt Nam, Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu với tổng kim ngạch hai chiều đạt hơn 205 tỷ USD năm 2024.

“Những con số ấn tượng này phản ánh tiềm năng và nhu cầu thực tế trong việc nâng cấp khuôn khổ pháp lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai bên. CAFTA 3.0 vì thế không chỉ mang ý nghĩa chiến lược về kinh tế mà còn thể hiện quyết tâm chính trị của ASEAN và Trung Quốc trong việc duy trì liên kết khu vực, thích ứng với xu thế toàn cầu hóa mới, và cùng hướng tới tăng trưởng xanh, tăng trưởng số và tăng trưởng bao trùm,” vị học giả cho hay.

Trong bối cảnh kinh tế - thương mại khu vực và toàn cầu phức tạp hiện nay, việc mở rộng hợp tác và dành sự tập trung cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp SMEs,… không chỉ giúp tăng cường xuất khẩu và đầu tư mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của cả hai bên trên thị trường toàn cầu. Các doanh nghiệp ASEAN sẽ có cơ hội tiếp cận công nghệ tiên tiến, hạ tầng số và các chuỗi cung ứng hiệu quả, trong khi Trung Quốc củng cố vai trò là trung tâm đổi mới sáng tạo và đầu tư chiến lược trong khu vực. Đồng thời, trong điều kiện dịch chuyển chuỗi cung ứng hiện nay, việc duy trì mối quan hệ chặt chẽ và mở rộng với ASEAN cũng giúp Trung Quốc đảm bảo nguồn cung ổn định, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm công nghệ cao và dịch vụ số. 

Theo PGS. TS. Lưu Ngọc Trịnh, CAFTA 3.0 thể hiện tầm nhìn xa và cam kết mạnh mẽ của các quốc gia thành viên (cả Trung Quốc lẫn ASEAN) nhằm duy trì địa vị trung tâm của Trung Quốc về kinh tế, thương mại và chuỗi cung ứng tại khu vực; duy trì sự phát triển ổn định bền vững của các quốc gia ASEAN nhờ dựa vào thị trường đầu vào và đầu ra khổng lồ (Trung Quốc) cho các ngành công nghiệp và nông nghiệp của mình; đồng thời tăng cường và mở rộng hợp tác nhằm duy trì năng lực chống chịu chung của cả khu vực và từng quốc gia thành viên trước chủ nghĩa thương mại có tính đơn phương và bảo hộ đang có xu hướng trở lại.

Về phía Việt Nam, CAFTA 3.0 được kỳ vọng giúp củng cố hợp tác kinh tế với Trung Quốc - một trong những đối tác truyền thống, quan trọng nhất trong khu vực, đồng thời cũng là thị trường lớn nhất thế giới và hàng xóm gần gũi. Việc này cũng tạo thuận lợi hơn nữa cho thương mại, đầu tư giữa hai nước, thúc đẩy phát triển bền vững.

“Khi CAFTA 3.0 được ký kết, quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Quốc sẽ chuyển từ thương mại hàng hóa đơn thuần sang hợp tác sâu rộng trong đầu tư, công nghệ, chuỗi cung ứng và phát triển bền vững, hy vọng có thể đưa kinh tế Việt Nam lên một tầm cao mới,” PGS. TS. Lưu Ngọc Trịnh lạc quan, cho rằng việc nâng cấp hiệp định là chiến lược sáng suốt giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, đa dạng hóa thị trường và tăng cường năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Thanh Xuân

Nguồn: CMG